Architectenbranche: eerste CAOO met spiegelbepaling voor zelfstandigen

27 november 2019

Op 13 november 2019 heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Cao Architecten algemeen verbindend verklaard. Deze cao wordt ook wel vanwege een zogeheten ‘spiegelbepaling’ met betrekking tot zelfstandige opdrachtnemers ‘CAOO’ genoemd: ‘collectieve arbeids- en opdrachtovereenkomst’.

De spiegelbepaling is opgenomen in artikel 18 lid 3 van de cao: in relatie met zelfstandig werkenden dient een opdrachtgever aan een opdrachtnemer minimaal 150% van het bruto uurloon te betalen dat een werknemer verdient die vergelijkbare werkzaamheden onder vergelijkbare omstandigheden verricht. Indien minder dan deze 150% wordt betaald, rijst een rechtsvermoeden van werknemerschap. Hiervan wordt melding gemaakt aan de paritaire geschillencommissie.

De CAOO is een noviteit. Hoewel in art. 1 Wet CAO reeds sinds 1927 is opgenomen dat de cao ook bepalingen kan bevatten ten aanzien van opdrachtnemers, heeft de mededingingswetgeving daar later paal en perk aan gesteld. Tot voor kort was het dan ook geheel onmogelijk een CAOO overeen te komen wegens strijd met de mededinging. De thans algemeen verbindend verklaarde CAOO vormt een uitwerking van de nieuwe koers die de ACM (Autoriteit Consument en Markt) heeft gekozen. In het op 26 november 2019 gepubliceerde Leidraad Tariefafspraken zzp’ers heeft de ACM het zogeheten ‘zij-aan-zij-criterium’ opgenomen.

Dit criterium houdt in dat zzp’ers die zij-aan-zij werken met werknemers in het bedrijf of sector voor dat werk geen onderneming in de zin van de Mededingingswet zijn. Dus als zzp’ers in de dagelijkse gang van zaken niet te onderscheiden zijn van werknemers in die sector, dan mogen zij gezamenlijk onderhandelen over tarieven. Dat mag ook in het kader van een cao. Martijn Snoep, bestuursvoorzitter van de ACM: “In onze economie werken meer dan een miljoen zzp’ers. We maken duidelijk dat zzp’ers die zij-aan-zij werken met werknemers bijvoorbeeld onder cao-afspraken kunnen worden gebracht.”

Bron: Min SZW 13-11-2019, algemeenverbindendverklaring van bepalingen van de collectieve arbeidsovereenkomst voor Architectenbureaus (Stcrt 2019, 49452); ACM 26-11-2019

mr. dr. Esther Koot-van der Putte, Cao-recht Advies en Opleiding, www.cao-recht.nl